Steenpapier, FSC-karton of gerecycled karton: welke heeft écht de laagste CO2?

We krijgen deze vraag wekelijks. Iemand vergelijkt zijn verzendverpakking en zoekt eerlijke cijfers. Ze willen niet horen wat marketing zegt, ze willen de LCA-data zien. Dat doen we hier, met bronnen en eerlijke vergelijking. Plus de conclusies die niet altijd in ons voordeel zijn.

Wat is een LCA en wat zegt het wel of niet

LCA staat voor Life Cycle Assessment. Het is een methodiek waarmee je de milieu-impact van een product over zijn hele levensduur in kaart brengt: van grondstof-winning, via productie, transport, gebruik, tot einde-leven. Een LCA geeft je getallen voor CO2-uitstoot, watergebruik, energieverbruik, ecotoxiciteit en meer.

Belangrijk: een LCA gaat over één scenario. Verander je het aantal hergebruik-rondes, het transport, of het einde-leven, dan veranderen de cijfers. Daarom werkt geen enkele LCA als universele waarheid. Je vergelijkt áltijd in context.

In dit artikel kijken we naar één scenario: een verzendverpakking gebruikt om één pakket van A naar B te krijgen. We rekenen per zending, gemiddeld over de hele levensduur van het materiaal.

De drie kandidaten

FSC-karton, eenmalig gebruikt. De industriestandaard. Houtpulp uit duurzaam beheerd bos, geproduceerd in Europese papierfabrieken, na één gebruik in de papierstroom. Soms wordt karton 5 tot 6 keer hergebruikt als bestelbox door consumenten, maar de gemiddelde pakketzending wordt na uitpakken weggegooid.

Gerecycled karton, eenmalig gebruikt. Vergelijkbaar met FSC qua structuur, maar de pulp is gemaakt van oud papier dat door de papierwasstroom is gegaan. Iets minder energie nodig in de productie, vezels zijn alleen 5 tot 7 cycli te recyclen voordat ze te kort worden voor papier. Daarna wordt het isolatiemateriaal of brandstof.

Steenpapier, herbruikbaar. 80 procent calciumcarbonaat (gemalen reststeen uit groeves) plus 20 procent gerecycled HDPE als bindmiddel. Volledig boomvrij. Ontworpen voor tot 25 hergebruik-rondes in het BOXO-statiegeldsysteem. Aan einde-leven retour, vermalen, opnieuw tot steenpapier verwerkt.

De cijfers per kg materiaal

Dit zijn data uit publieke LCA-bronnen. Verschillende fabrikanten en methodologieën leveren verschillende cijfers, dus reken op een marge van 10 tot 20 procent tussen studies.

Maatstaf	FSC karton (referentie)	Gerecycled karton	Steenpapier
CO2 in productie	~1.300 g/kg	~850 g/kg	~430-480 g/kg
Water in productie	hoog	lager dan FSC	vrijwel nul
Energie in productie	hoog (referentie)	circa 30% lager	circa 67% lager
Boomgebruik	ja	gerecycled	nee
Te recyclen	5 tot 7 cycli	5 tot 7 cycli	vermalen tot nieuw steenpapier

De steenpapier-cijfers komen uit publieke LCA-samenvattingen zoals de Two Sides briefing over steenpapier en de Stone Paper LCA van University of Michigan (2016). MOYU heeft daarnaast een eigen LCA op notebook-formaat. Voor karton is de referentie FEFCO plus branche-gemiddelden.

Steenpapier wint duidelijk op water, energie en boomgebruik. Op CO2 in productie wint steenpapier ook, maar de winst is kleiner dan de andere getallen suggereren. Belangrijke openheid: sommige LCA-studies laten CO2-emissie van calciumcarbonaat-winning weg omdat het geldt als reststroom uit steengroeven. Dat kan de cijfers licht drukken en is iets om in gesprek met een leverancier expliciet na te vragen.

De cijfers per zending, dat is wat telt

Per kg verschilt het beeld. Maar je verstuurt geen kilo's, je verstuurt pakketten. En dan ga je gemiddelden over levensduur meenemen.

Een Stonepacker box van 90 gram, over 25 hergebruik-rondes uitgesmeerd, komt uit op ongeveer 0,04 kg CO2 per zending (bij 480 g CO2/kg productie plus BOXO retour-transport). Een FSC-karton verzenddoos van 200 gram, eenmalig gebruikt, kost circa 0,26 kg CO2 per zending. Gerecycled karton zit ertussen op ongeveer 0,17 kg per zending.

Ofwel, per zending is steenpapier bij 25 hergebruikrondes zo'n 6 tot 7 keer minder CO2 dan eenmalig FSC-karton, en 4 keer minder dan gerecycled karton.

De caveat die we niet vergeten te noemen

De cijfers gaan uit van 25 hergebruik-rondes. Wat als je Stonepacker maar 10 keer mee gaat? Of 5? Op basis van BOXO-netwerkdata is een realistische praktijk-schatting 12 tot 20 rondes. Bij 8 rondes zit je nog steeds ruim onder karton, maar de marge wordt kleiner. Bij 4 rondes is het gelijk op met eenmalig FSC-karton.

Andersom: gerecycled karton is sterk wanneer je er een gesloten loop voor opzet, zoals een statiegeld-systeem voor bestelboxen. Dan kunnen de cijfers in dezelfde range komen. We zien dit nog niet veel in de praktijk, maar het kan.

Welke kies je dan

We zijn niet objectief, dus neem dit met een korrel zout. Maar als je puur kijkt naar gemiddelde milieu-impact per zending in de Nederlandse markt in 2026, dan is de volgorde:

Steenpapier herbruikbaar > Gerecycled karton in gesloten loop > Gerecycled karton eenmalig > FSC karton eenmalig.

Niemand kiest één-op-één tussen deze opties. Een typische webshop zal een mix hebben. Onze klanten zetten Stonepacker in voor hun primary shipping, en houden gerecycled karton voor packing-fillers en interne logistiek.

Wat te doen met deze cijfers

Drie dingen.

Eén, vraag je leverancier om hun LCA. Niet om te showen, maar om te kunnen vergelijken. Verkoopt iemand "duurzaam karton" zonder cijfers, dan weet je genoeg.

Twee, reken het door voor jouw specifieke flow. Hoeveel zendingen, welke afstand, welk einde-leven. Onze TCO-berekening pakt dit financieel op, de business-case blog zet de niet-financiële argumenten ernaast.

Drie, laat je niet verlammen. Als je nu eenmalig FSC-karton gebruikt, is overstappen naar gerecycled karton al een grote stap. Het hoeft niet meteen herbruikbaar steenpapier te zijn. Maar als je tóch een logistieke flow gaat aanpassen, kies dan voor de optie die je over 5 jaar nog steeds best practice vindt. Voor de vergelijking van herbruikbare pooling-partners hebben we een apart artikel.

Wil je voor jouw use case onze samenvatting van de LCA-cijfers zien? Vraag een sample aan en we sturen het dossier mee. Geen verkoop-pitch, gewoon de data.